Mastering GED Science: Evaluating Scientific Conclusions
Today we master a top-tested GED Science skill: “Evaluating Scientific Conclusions.” A conclusion is the final claim from an experiment. The GED constantly asks: is it really supported by the evidence? This is careful reading and logic, not memorized facts.
GED Science is ~90% reading comprehension — passages, tables, graphs, experiments. Nearly every question hands you an experiment to judge: enough evidence? A control group? A conclusion too big for the data?
Key Concepts & Definitions
Learn the exact vocabulary — wrong answers exploit students who confuse these terms:
Hypothesis: A testable prediction made before an experiment. It must be falsifiable — capable of being proven wrong.
Evidence: Data from the experiment. Strong evidence is relevant, sufficient, and accurately measured.
Conclusion: The final claim after examining the evidence.
Correlation vs. Causation: Correlation = two things change together. Causation = one directly causes the other. Correlation does NOT prove causation.
Sample Size: The number of subjects or trials. Larger = more reliable.
Control Group: The group NOT receiving the treatment — the baseline for comparison.
Independent / Dependent Variable: Independent = deliberately changed. Dependent = measured. A fair test changes ONLY the independent variable.
Bias: Systematic error pushing results one way.
Peer Review: Other scientists check a study before publication.
Anecdotal Evidence: One person’s story. The weakest evidence.
Detailed Explanation & Strategy
What Makes Evidence Strong or Weak?
Four checks:
- Relevance — does the evidence connect to the claim?
- Sufficiency — is there enough?
- Sample size and selection — bigger and more random is better.
- Controls — was there a control group?
How to Judge an Experimental Design
- Variables: what was changed vs. measured? More than one change = flaw.
- Control: find the untreated group. No control = no valid causal conclusion.
- Sample: how many, and how chosen?
Spotting Bias
- Selection bias: subjects chosen to favor the result.
- Confirmation bias: noticing only supporting evidence.
- Funding bias: paid for by someone with a stake in the outcome.
“Correlation ≠ Causation”
Two things moving together ≠ one causing the other — usually a hidden third variable causes both:
- Ice cream & drowning rise together each summer — hot weather drives both. Remove the heat, and the “link” vanishes.
- Roosters crow before sunrise — they sense the coming light. Sequence (“A before B”) is not cause.
GED formula: passage shows a pattern → wrong answer says “X causes Y” → right answer says “correlation only; causation not proven.”
Comparison: “Proof” in Everyday Thinking vs “Proof” in Science
Science plays by stricter rules than everyday judgment — which is why correct GED answers sound so cautious:
| Feature | Everyday Thinking | Science |
|---|---|---|
| What counts as proof | A strong feeling or one story | Controlled, repeatable measurements |
| Enough cases | One (“my uncle tried it”) | Many trials; larger random samples win |
| Who is trusted | Celebrities, elders, ads | Data — experts must show evidence too |
| The “other side” | Ignored | Tested with a control group |
| Size of the claim | “Always works,” “proven” | “Suggests,” “in these conditions” |
| New data disagrees | Belief stays | Conclusion changes |
Extensive Example Bank (Authentic GED-Style Problems)
Each gives an experiment plus a claimed conclusion. Is it supported? Difficulty rises 1 → 5.
Example 1: Unsupported Extrapolation
Fertilizer X to 20 tomato plants; 20 get none. Conclusion: “Doubles the yield of all crops everywhere.”
Which best evaluates it?
A. Fully supported — 40 plants is a large sample.
B. Too far: only greenhouse tomatoes tested; cannot support “all crops” or “anywhere.”
C. Wrong — fertilizer never helps.
D. Supported — a control group was used.
Fertilizer X to 20 tomato plants; 20 get none. Conclusion: “Doubles the yield of all crops everywhere.”
Which best evaluates it?
A. Fully supported — 40 plants is a large sample.
B. Too far: only greenhouse tomatoes tested; cannot support “all crops” or “anywhere.”
C. Wrong — fertilizer never helps.
D. Supported — a control group was used.
Solution: B — unsupported extrapolation.
Step-by-step: Tested one crop, one greenhouse, height (not yield). A supported claim stays inside the evidence. Rule: watch scope words — “all,” “everywhere,” “always.”
Example 2: Confounding Variable
A “brain-boosting” drink is tested on 30 students. The 15 who drank it also studied more. Conclusion: “The drink improves scores.”
Which best evaluates it?
A. Supported — higher scores.
B. Unsupported — two variables changed at once (drink + study time); the true cause is hidden.
C. Unsupported — 30 is too large a sample.
D. Unsupported — no hypothesis.
A “brain-boosting” drink is tested on 30 students. The 15 who drank it also studied more. Conclusion: “The drink improves scores.”
Which best evaluates it?
A. Supported — higher scores.
B. Unsupported — two variables changed at once (drink + study time); the true cause is hidden.
C. Unsupported — 30 is too large a sample.
D. Unsupported — no hypothesis.
Solution: B — a confounding variable ruins it.
Step-by-step: The drink group also studied more — the gain could come from studying. Rule: a fair test changes ONE thing.
Example 3: Tiny Sample
A company tests a cold medicine on 3 volunteers. All 3 feel better in 2 days. Conclusion: “Safe and effective for everyone.”
Which best evaluates it?
A. Supported — 100% recovery.
B. Unsupported — 3 people is far too small; no control group, and colds fade naturally in 2 days.
C. Supported — volunteers are reliable.
D. Wrong — medicine never works.
A company tests a cold medicine on 3 volunteers. All 3 feel better in 2 days. Conclusion: “Safe and effective for everyone.”
Which best evaluates it?
A. Supported — 100% recovery.
B. Unsupported — 3 people is far too small; no control group, and colds fade naturally in 2 days.
C. Supported — volunteers are reliable.
D. Wrong — medicine never works.
Solution: B — tiny sample, no control.
Step-by-step: n = 3 could be luck; no control means no credit for the medicine. Rule: never let “100%” hide a tiny sample.
Example 4: Biased Sample
A phone company asks its website visitors, “Are you satisfied?” 10,000 answer; 95% say yes. Conclusion: “95% of all customers are satisfied.”
Which best evaluates it?
A. Supported — 10,000 is huge.
B. Unsupported — selection bias: self-selected visitors don’t represent all customers.
C. Supported — clear question.
D. Wrong — surveys never work.
A phone company asks its website visitors, “Are you satisfied?” 10,000 answer; 95% say yes. Conclusion: “95% of all customers are satisfied.”
Which best evaluates it?
A. Supported — 10,000 is huge.
B. Unsupported — selection bias: self-selected visitors don’t represent all customers.
C. Supported — clear question.
D. Wrong — surveys never work.
Solution: B — selection bias.
Step-by-step: Unhappy customers may have left and never visit the site. Rule: big ≠ representative; ask HOW subjects were chosen.
Example 5: The Correlation Trap
Researchers study 5,000 adults: heavier coffee drinkers report higher stress. Conclusion: “Coffee causes stress.”
Which best evaluates it?
A. Supported — 5,000 people, clear pattern.
B. Unsupported — correlation only: stressed people may drink more coffee (reverse causation), or long work hours cause both.
C. Supported — peer-reviewed.
D. Wrong — coffee is healthy.
Researchers study 5,000 adults: heavier coffee drinkers report higher stress. Conclusion: “Coffee causes stress.”
Which best evaluates it?
A. Supported — 5,000 people, clear pattern.
B. Unsupported — correlation only: stressed people may drink more coffee (reverse causation), or long work hours cause both.
C. Supported — peer-reviewed.
D. Wrong — coffee is healthy.
Solution: B — correlation, not causation.
Step-by-step: Nothing was controlled — an observed pattern, not an experiment. Peer review adds trust but cannot create causation. Rule: pattern ≠ proof.
Common Mistakes (L1 Interference)
Predictable errors with roots in our schooling habits:
1. Correlation → causation
❌ Wrong: “Coffee causes stress.”✅ Correct: “Correlated — a third factor may explain it.”Root cause: schooling rewards “A → B” memorization.
❌ Wrong: “Coffee causes stress.”✅ Correct: “Correlated — a third factor may explain it.”Root cause: schooling rewards “A → B” memorization.
2. Anecdotes as proof
❌ Wrong: “My uncle drank the tea and his flu vanished — the tea cures flu.”✅ Correct: “One story is the weakest evidence; without a control group it proves nothing.”Root cause: elders’ experience carries authority in our culture — but never beats controlled data on the GED.
❌ Wrong: “My uncle drank the tea and his flu vanished — the tea cures flu.”✅ Correct: “One story is the weakest evidence; without a control group it proves nothing.”Root cause: elders’ experience carries authority in our culture — but never beats controlled data on the GED.
3. Ignoring the control group
❌ Wrong: “The medicine group recovered.”✅ Correct: “Check the untreated group.”Root cause: students skip the baseline.
❌ Wrong: “The medicine group recovered.”✅ Correct: “Check the untreated group.”Root cause: students skip the baseline.
4. Trusting authority over evidence
❌ Wrong: “The doctor on TV said it, so it must be true.”✅ Correct: “Authority is not evidence — check sample size, controls, funding.”Root cause: schooling teaches accepting teacher/textbook as final truth; science demands evidence-checking.
❌ Wrong: “The doctor on TV said it, so it must be true.”✅ Correct: “Authority is not evidence — check sample size, controls, funding.”Root cause: schooling teaches accepting teacher/textbook as final truth; science demands evidence-checking.
Pro-Tips for High Scorers (College Ready)
Match every claim to data: point to the exact sentence or number that proves it — or it is not supported.
Ask “Where is the control?”: no control group = any causal conclusion is automatically weak.
True in life ≠ supported by the experiment: choose from the passage only, never from outside knowledge.
Hunt scope words (“all,” “always,” “proves”): overreaching claims are wrong; right answers say “suggests.”
Judge the sample, not just the size: 30 random beats 300 hand-picked. Ask “How many?” and “Who?”
GED Science: သိပ္ပံနည်းကျ ကောက်ချက်များကို အကဲဖြတ်ခြင်း
မင်္ဂလာပါ! “သိပ္ပံနည်းကျ ကောက်ချက်များကို အကဲဖြတ်ခြင်း” ကို လေ့လာကြမယ်။ GED က အမြဲမေးမယ် — ကောက်ချက်က အထောက်အထားနဲ့ တကယ်ထောက်ခံထားသလား? ဒါက ဂရုတစိုက်ဖတ်ခြင်းနဲ့ ရှင်းလင်းတဲ့ တွေးခေါ်မှုသာ။
GED Science ရဲ့ ၉၀% က ဖတ်ပြီးနားလည်နိုင်မှု ဖြစ်တယ် — အထောက်အထား လုံလောက်သလား? ထိန်းချုပ်အုပ်စု ပါသလား? ကောက်ချက်က ကြီးလွန်းနေသလား?
အဓိက သဘောတရားများ
ယူဆချက် (Hypothesis): မစခင် အကြို ရေးတဲ့ စမ်းသပ်နိုင်သော ခန့်မှန်းချက်။
အထောက်အထား (Evidence): စမ်းသပ်မှုက ရတဲ့ အချက်အလက်။ အားကောင်းတာက သက်ဆိုင်မှု ရှိ၊ လုံလောက်မှု ရှိရမယ်။
ကောက်ချက် (Conclusion): အထောက်အထားကို ကြည့်ပြီးနောက် ထုတ်တဲ့ ပြောဆိုချက်။
ဆက်စပ်မှု/အကြောင်းရင်းခံမှု: ဆက်စပ်မှု = အတူတကွ ပြောင်းလဲတာ။ အကြောင်းရင်းခံမှု = တိုက်ရိုက်ဖြစ်စေတာ။
နမူနာအရွယ်အစား (Sample Size): ဘာသာရပ်/အကြိမ် အရေအတွက်။ ကြီးလေ ပိုယုံကြည်ရလေ။
ထိန်းချုပ်အုပ်စု (Control Group): ကုသမှု မခံယူရတဲ့ အုပ်စု။
လွတ်လပ်သော/မှီခိုသော ကိန်းရှင်: လွတ်လပ်သော = ပြောင်းလဲတာ။ မှီခိုသော = တိုင်းတာတာ။
ဘက်လိုက်မှု (Bias): ရလဒ်ကို တစ်ဖက်တည်း စနစ်တကျ တွန်းပို့တဲ့ အမှား။
ရွယ်တူချင်း ပြန်လည်သုံးသပ်မှု (Peer Review): ထုတ်ဝေဖို့မတိုင်ခင် တခြားပညာရှင်တွေ စစ်ဆေးတာ။
ပုံပြင်အထောက်အထား: လူတစ်ယောက်ရဲ့ ပုံပြင်တစ်ပုဒ်။ အအားအနည်းဆုံး အထောက်အထား။
အသေးစိတ် ရှင်းလင်းချက်များ
အထောက်အထား အားကောင်း/အားနည်းစေတာ ဘာလဲ?
၄ ချက်နဲ့ စစ်ပါ: သက်ဆိုင်မှု၊ လုံလောက်မှု၊ နမူနာအရွယ်အစားနှင့် ရွေးချယ်မှု၊ ထိန်းချုပ်မှု။
စမ်းသပ်မှုဒီဇိုင်းကို ဘယ်လို အကဲဖြတ်မလဲ?
၃ ဆင့်: ကိန်းရှင်၊ ထိန်းချုပ်အုပ်စု၊ နမူနာ (ဘယ်နှယောက်၊ ဘယ်လိုရွေးသလဲ)။
ဘက်လိုက်မှု ၃ မျိုး
ရွေးချယ်မှု၊ အတည်ပြုမှု၊ ရန်ပုံငွေ ဘက်လိုက်မှု။
“ဆက်စပ်မှု ≠ အကြောင်းရင်းခံမှု”
ဖုံးကွယ်နေတဲ့ တတိယအချက်: ရေခဲမုန့်နဲ့ ရေနစ်သေဆုံးမှု၊ ကြက်ဖနဲ့ နေထွက်မှု။
နှိုင်းယှဉ်ချက် ဇယား
| အချက် | နေ့စဉ်အတွေးအခေါ် | သိပ္ပံပညာ |
|---|---|---|
| သက်သေအဖြစ် ဘာရေတွက်သလဲ | ခံစားချက်/ပုံပြင်တစ်ပုဒ် | ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ တိုင်းတာချက်တွေ |
| ဘယ်နှခုဆို လုံလောက်သလဲ | တစ်ပုဒ် | အကြိမ်များများ၊ ကျပန်းနမူနာကြီး |
| ဘယ်သူ့ကို ယုံသလဲ | နာမည်ကြီးတွေ၊ ကြော်ငြာတွေ | အချက်အလက် |
| “တစ်ဖက်ခြမ်း” | လျစ်လျူရှုတယ် | ထိန်းချုပ်အုပ်စုနဲ့ စမ်းသပ်တယ် |
| ပြောဆိုချက်ရဲ့ အရွယ်အစား | “အမြဲထိရောက်တယ်” | “ညွှန်ပြတယ်” |
| အချက်အလက်အသစ်က သဘောမတူတဲ့အခါ | ယုံကြည်ချက်က ဆက်ရှိနေတယ် | ကောက်ချက်က ပြောင်းလဲတယ် |
လေ့ကျင့်ရန် ဥပမာများ
ဥပမာ ၁: အလွန်အကျွံ ချဲ့ထွင်မှု
ခရမ်းချဉ်ပင် ၂၀ ကို ဓာတ်မြေဩဇာ X ကျွေးတယ်၊ ၂၀ ကို မကျွေးဘူး။ “သီးနှံအားလုံးရဲ့ အထွက်ကို နှစ်ဆတိုးစေတယ်။”
A. အပြည့်အဝ ထောက်ခံထားတယ်။
B. အလွန်အကျွံ ကြီးလွန်းတယ်။
C. မှားတယ်။
D. ထိန်းချုပ်အုပ်စု ပါလို့ ထောက်ခံထားတယ်။
ခရမ်းချဉ်ပင် ၂၀ ကို ဓာတ်မြေဩဇာ X ကျွေးတယ်၊ ၂၀ ကို မကျွေးဘူး။ “သီးနှံအားလုံးရဲ့ အထွက်ကို နှစ်ဆတိုးစေတယ်။”
A. အပြည့်အဝ ထောက်ခံထားတယ်။
B. အလွန်အကျွံ ကြီးလွန်းတယ်။
C. မှားတယ်။
D. ထိန်းချုပ်အုပ်စု ပါလို့ ထောက်ခံထားတယ်။
အဖြေ: B
အဆင့်ဆင့်: ခရမ်းချဉ်သီးသာ စမ်းသပ်ထားတယ်။ “အားလုံး/နေရာတိုင်း” ကို သတိထားပါ။
ဥပမာ ၂: ရောထွေးစေတဲ့ ကိန်းရှင်
ကျောင်းသား ၃၀ ပေါ်မှာ အချိုရည် စမ်းသပ်တယ်။ သောက်တဲ့ ၁၅ ယောက်က ပိုစာကျက်တယ်။ “အမှတ် တိုးစေတယ်။”
A. ထောက်ခံထားတယ်။
B. ထောက်ခံမထားဘူး — ကိန်းရှင် နှစ်ခု ပြောင်းလဲသွားတယ်။
C. နမူနာများလွန်းတယ်။
D. ယူဆချက် မရှိဘူး။
ကျောင်းသား ၃၀ ပေါ်မှာ အချိုရည် စမ်းသပ်တယ်။ သောက်တဲ့ ၁၅ ယောက်က ပိုစာကျက်တယ်။ “အမှတ် တိုးစေတယ်။”
A. ထောက်ခံထားတယ်။
B. ထောက်ခံမထားဘူး — ကိန်းရှင် နှစ်ခု ပြောင်းလဲသွားတယ်။
C. နမူနာများလွန်းတယ်။
D. ယူဆချက် မရှိဘူး။
အဖြေ: B
အဆင့်ဆင့်: တရားမျှတတဲ့ စမ်းသပ်မှုက အရာ တစ်ခုတည်းကိုသာ ပြောင်းလဲရတယ်။
ဥပမာ ၃: အလွန်သေးငယ်တဲ့ နမူနာ
အအေးမိဆေးကို ၃ ယောက်ပေါ်မှာ စမ်းသပ်တယ်။ ၃ ယောက်လုံး ၂ ရက်အတွင်း သက်သာတယ်။ “လူတိုင်းအတွက် ဘေးကင်းပြီး ထိရောက်တယ်။”
A. ထောက်ခံထားတယ်။
B. ထောက်ခံမထားဘူး — ၃ ယောက်က သေးငယ်လွန်းတယ်၊ ထိန်းချုပ်အုပ်စုမပါဘူး။
C. ထောက်ခံထားတယ်။
D. မှားတယ်။
အအေးမိဆေးကို ၃ ယောက်ပေါ်မှာ စမ်းသပ်တယ်။ ၃ ယောက်လုံး ၂ ရက်အတွင်း သက်သာတယ်။ “လူတိုင်းအတွက် ဘေးကင်းပြီး ထိရောက်တယ်။”
A. ထောက်ခံထားတယ်။
B. ထောက်ခံမထားဘူး — ၃ ယောက်က သေးငယ်လွန်းတယ်၊ ထိန်းချုပ်အုပ်စုမပါဘူး။
C. ထောက်ခံထားတယ်။
D. မှားတယ်။
အဖြေ: B
အဆင့်ဆင့်: “၁၀၀%” က နမူနာသေးသေးလေးကို ဖုံးကွယ်ထားတာကို သတိထားပါ။
ဥပမာ ၄: ဘက်လိုက်တဲ့ နမူနာ
ဝက်ဘ်ဆိုက်လာလည်သူ ၁၀,၀၀၀ ကို မေးတယ်။ ၉၅% က ကျေနပ်တယ်တဲ့။ “ဖောက်သည်အားလုံးရဲ့ ၉၅% က စိတ်ကျေနပ်တယ်။”
A. ထောက်ခံထားတယ်။
B. ထောက်ခံမထားဘူး — ရွေးချယ်မှု ဘက်လိုက်မှု။
C. ထောက်ခံထားတယ်။
D. မှားတယ်။
ဝက်ဘ်ဆိုက်လာလည်သူ ၁၀,၀၀၀ ကို မေးတယ်။ ၉၅% က ကျေနပ်တယ်တဲ့။ “ဖောက်သည်အားလုံးရဲ့ ၉၅% က စိတ်ကျေနပ်တယ်။”
A. ထောက်ခံထားတယ်။
B. ထောက်ခံမထားဘူး — ရွေးချယ်မှု ဘက်လိုက်မှု။
C. ထောက်ခံထားတယ်။
D. မှားတယ်။
အဖြေ: B
အဆင့်ဆင့်: ကြီးတာ = ကိုယ်စားပြုတာ မဟုတ်ဘူး။
ဥပမာ ၅: ဆက်စပ်မှု လှည့်ကွက်
လူ ၅,၀၀၀ ကို လေ့လာတယ်: ကော်ဖီပိုသောက်သူတွေက စိတ်ဖိစီးမှုပိုများတယ်။ “ကော်ဖီက စိတ်ဖိစီးမှု ဖြစ်စေတယ်။”
A. ထောက်ခံထားတယ်။
B. ထောက်ခံမထားဘူး — ဆက်စပ်မှုသာ။
C. ထောက်ခံထားတယ် — peer review လုပ်ထားလို့။
D. မှားတယ်။
လူ ၅,၀၀၀ ကို လေ့လာတယ်: ကော်ဖီပိုသောက်သူတွေက စိတ်ဖိစီးမှုပိုများတယ်။ “ကော်ဖီက စိတ်ဖိစီးမှု ဖြစ်စေတယ်။”
A. ထောက်ခံထားတယ်။
B. ထောက်ခံမထားဘူး — ဆက်စပ်မှုသာ။
C. ထောက်ခံထားတယ် — peer review လုပ်ထားလို့။
D. မှားတယ်။
အဖြေ: B
အဆင့်ဆင့်: ပုံစံ = သက်သေ မဟုတ်ဘူး။
အဖြစ်များသော အမှားများ (L1 Interference)
၁။ ဆက်စပ်မှုကို အကြောင်းရင်းခံမှုအဖြစ် သဘောထားခြင်း
❌ မှား: “ကော်ဖီက စိတ်ဖိစီးမှု ဖြစ်စေတယ်။”✅ မှန်: “ဆက်စပ်နေတယ်။”
❌ မှား: “ကော်ဖီက စိတ်ဖိစီးမှု ဖြစ်စေတယ်။”✅ မှန်: “ဆက်စပ်နေတယ်။”
၂။ ပုံပြင်တွေကို သက်သေအဖြစ် လက်ခံခြင်း
❌ မှား: “ဦးလေးက လက်ဖက်ရည်သောက်ပြီး တုပ်ကွေးပျောက်တယ်။”✅ မှန်: “ပုံပြင်က အအားအနည်းဆုံး အထောက်အထား။”
❌ မှား: “ဦးလေးက လက်ဖက်ရည်သောက်ပြီး တုပ်ကွေးပျောက်တယ်။”✅ မှန်: “ပုံပြင်က အအားအနည်းဆုံး အထောက်အထား။”
၃။ ထိန်းချုပ်အုပ်စုကို လျစ်လျူရှုခြင်း
❌ မှား: “ဆေးသောက်တဲ့အုပ်စုက ပြန်ကောင်းတယ်။”✅ မှန်: “ထိန်းချုပ်အုပ်စုကို စစ်ရမယ်။”
❌ မှား: “ဆေးသောက်တဲ့အုပ်စုက ပြန်ကောင်းတယ်။”✅ မှန်: “ထိန်းချုပ်အုပ်စုကို စစ်ရမယ်။”
၄။ အာဏာရှိသူက ပြောလို့ ယုံခြင်း
❌ မှား: “တီဗီက ဆရာဝန်က ပြောတယ်၊ ဒါကြောင့် မှန်ရမယ်။”✅ မှန်: “အာဏာက အထောက်အထား မဟုတ်ဘူး။”
❌ မှား: “တီဗီက ဆရာဝန်က ပြောတယ်၊ ဒါကြောင့် မှန်ရမယ်။”✅ မှန်: “အာဏာက အထောက်အထား မဟုတ်ဘူး။”
အမှတ်ကောင်းရရှိရန် အကြံပြုချက်များ (Pro-Tips)
ပြောဆိုချက်တိုင်းကို အချက်အလက်နဲ့ ကိုက်ညှိပါ။
“ထိန်းချုပ်အုပ်စု ဘယ်မှာလဲ?” လို့ မေးပါ။
လက်တွေ့ဘဝမှာ မှန်နေနိုင်ပေမယ့် စမ်းသပ်မှုက ထောက်ခံမထားနိုင်ဘူး။
“အားလုံး/အမြဲ/သက်သေပြတယ်” ကို ရှာပါ။
ကျပန်း ၃၀ က လက်ရွေးစင် ၃၀၀ ထက် သာတယ်။
Interactive Quiz: Test Your Knowledgeလေ့ကျင့်ခန်း: သင့်ရဲ့ နားလည်မှုကို စမ်းသပ်ကြည့်ပါ
1. Purpose of a control group?၁။ ထိန်းချုပ်အုပ်စုရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်က?
No comparison = no causal claim.နှိုင်းယှဉ်စရာမရှိရင် မရဘူး။
2. Nightlight users are more nearsighted. Best evaluation?၂။ ညမီးသုံးသူတွေ အဝေးမှုန်ပိုဖြစ်တယ်။ အကောင်းဆုံး အကဲဖြတ်ချက်က?
Pattern ≠ proof.ပုံစံ = သက်သေ မဟုတ်ဘူး။
3. BEST supported conclusion?၃။ အကောင်းဆုံး ထောက်ခံထားတဲ့ ကောက်ချက်က?
Big + random.ကြီးမား + ကျပန်း။
4. Strongest evidence for “Fertilizer X boosts growth”?၄။ အကောင်းဆုံး အထောက်အထားက?
Controlled data wins.ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ အချက်အလက်က အနိုင်ရတယ်။
5. Drug cures rats. “It will cure humans.” Best evaluation?၅။ “လူတွေမှာလည်း ပျောက်စေမယ်။” အကောင်းဆုံး အကဲဖြတ်ချက်က?
Scope jump: rats → “humans.”အတိုင်းအတာ ခုန်မှု။
6. Candy-funded study: “Sugar doesn’t cause weight gain.” What weakens trust most?၆။ “သကြားက ဝိတ်မတက်စေဘူး။” ဘာက ယုံကြည်မှုကို အားနည်းစေသလဲ။
Interested funder.အကျိုးစီးပွားရှိသူက ငွေပေး။
7. Flawed study (10 people, no control). Best GED answer?၇။ ချို့ယွင်းတဲ့ လေ့လာမှု (၁၀ ယောက်)။ အကောင်းဆုံး အဖြေက?
GED asks what the passage proves.စာပိုဒ်က ဘာသက်သေပြသလဲ။
These lessons are created by
Dr Chaw Thuzar Win,
Sayar Yan Naing Soe Nyunt,
Daw Khin Sandar Win,
Sayar Htet Naing Aung,
Dr San Oo
in collaboration of
Noble Garden International School,
EFLSite,
EduBurma.